به گزارش پایگاه اطلاع رسانی محراب به نقل از باشگاه خبرنگاران؛ جمعه مسجد اردبیل باقیمانده یک بنای بزرگ از دوره سلجوقیان است که در محله پیر شمس‌الدین در میان گورستانی قرار گرفته است.
این اثر تاریخی در کنار آتشکده‌ای قرار گرفته و ساختمان قبلی مسجد مربوط به آتشکده شامل حیات، ایوان و طاق باشکوهی بوده که در حمله مغول‌ها تخریب شده و فعلا قسمتی از مسجد سالم است.
اولین قسمت بنا پایه مناره ای است که در فاصله اندکی از مسجد به چشم می خورد. این مناره شیوه سلجوقی را دارد و از دو قسمت پایه هشت ضلعی (هر ضلع 10/2 متر) و بدنه استوانه ای به قطر پنج متر تشکیل شده است. در بدنه مناره، دو سنگ نبشته باقی مانده که عبارت است از فرمان اوزون حسن آق قویونلو و کتیبه ای که تاریخ 878 هجری را دارد.
این مسجد آخرین بار در دوران ایلخانی مورد مرمت قرار گرفته است و بنای تاریخی مسجد جمعه اردبیل به شمار 248 به ثبت تاریخی رسیده است.
جمعه مسجد اردبیل نماد معماری دوران سلجوقی،ایلخانی و صفوی است
مدیرکل میراث فرهنگی و صنایع و گردشگری استان اردبیل گفت: جمعه مسجد اردبیل به عنوان یکی از قدیمی ترین بناهای تاریخی این استان و برگرفته از معماری دوران سلجوقی، ایلخانی و صفوی است.
کریم حاجی زاده افزود: این مسجد که در برخی از نسخه ها و کتابها از آن به عنوان مسجد جامع نیز یادشده، بازمانده مسجد عظیم و گسترده و کم نظیری است که در دوره های مختلف اسلامی بویژه دوره سلجوقی شکل گرفته و تا اوایل دوره صفوی آباد بوده است.
وی گفت: مسجد در دوره های سلجوقی و ایلخانی بسیار گسترده تر و عظیم تر و وسیع تر از بنای مکعبی فعلی بوده و بنای سرپای موجود صرفا گنبدخانه و ایوان مسجد بزرگ را تشکیل می داده است. مرور زمان باعث شده اجزای بنا تا حدی که امروز دیده می شود ویران شود.
علت اصلی انهدام و خرابی مسجد، زلزله شدیدی بوده که موجب تخریب این بنا شده است.
شکل گیری و نقشه مسجد جمعه اردبیل برخلاف مساجد دوره سلجوقی که اغلب به صورت چهار ایوانی بنا می‌شده، ساخته شده است. این موضوع یکی از مختصات استثنایی پلان مسجد جمعه اردبیل محسوب می شود.
مرمت و احیای جمعه مسجد اردبیل با جدیدترین شیوه ها و روشهای علمی
مدیرکل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان اردبیل گفت: :برای مرمت و احیای این اثر تاریخی از جدید ترین شیوه ها و روش های علمی مرمت استفاده می شود.
حاجی زاده افزود: در مرمت واحیای این مجموعه از سازه سبک استفاده می شود تا با محاسبات دقیق این احیا بدون ضعف و نقص خاصی انجام شود.
مرمت گنبد مسجد جمعه اردبیل مقطعی است
معاون صنایع دستی میراث فرهنگی استان اردبیل در خصوص مرمت غیراصولی گنبد اثر تاریخی مسجد جمعه اردبیل گفت: گنبد این مسجد باستانی و تاریخی به صورت مقطعی مرمت شده است.
علیرضا دباغ عبداللهی با بیان اینکه این سازه را می توان در عرض سه ماه جدا کرد، افزود: گنبد کار شده به صورت مقطعی ساخته شده است.
علت اجرای این طرح مقطعی زمان بر بودن مرمت علمی و اصولی گنبد و شبستان مسجد است و سازه کار شده ظرفیت مقاومت بالایی داشته و سبک تر است و به صورت مقطعی می تواند برای حفظ این بنا تاثیرگذار باشد.
جمعه مسجد اردبیل یکی از بناهای تاریخی استان اردبیل است که امیدواریم مسئولان در مرمت و نگهداری این بنای عظیم تاریخی تمام تلاش خود را بکار گیرند.